• Tá Tú Anseo:
• Baile /
• Foilseacháin /
• Tuarascálacha Bhliantúil /
• Tuarascáil Bhliantúil an Ombudsman 1998

Tuarascáil Bhliantúil an Ombudsman 1998

Caibidil 3 - Cumars�id leis an bPobal

Cumars�id leis an bPobal

Caibidil a Tr�

Cumars�id Leis an bPobal

D�antar l�on suntasach gear�n chuig m’Oifig mar gheall ar dhroch-chumars�id. Rinne m� tagairt i dTuarasc�il Bhliant�il roimhe seo don phointe go n-�ir�onn cuid mh�r de na gear�in a thagann isteach i m’Oifig as easpa oscailteachta ag comhlachta� poibl� agus as mainneachtain c�iseanna n� m�nithe cu� a thabhairt i leith gn�omhartha a dh�antar. T� m� ag filleadh ar an t�ama seo mar go gceapaim, de r�ir mo thaith� san idirlinn, go leanann droch-chumars�id de bheith ina c�is le leibh�al suntasach gear�n.

De r�ir mar a leanann pr�iseas athch�irithe agus nuach�irithe sheirbh�s phoibl� na h�ireann ar aghaidh, t� b�im n�os m� � leagan ar ch�il�ocht na seirbh�s� a shol�thra�tear. Mar chuid l�rnach de na tionscnaimh c�il�ochta �ags�la at� � nglacadh ag a l�n comhlachta� poibl�, glactar leis gur g� an t-eolas, na m�nithe agus na c�iseanna go l�ir a thabhairt do chliaint na seirbh�se poibl� a d’fh�adfadh a bheith ag teast�il uathu chun teidil a thuiscint, chun d�ile�il lena gc�sanna f�in (m�s g� sin) agus, faoi dheireadh, chun a bheith s�sta gur d�ile�ladh leo go cothrom oscailte. M� leathna�tear na tionscnaimh sin agus m� chotha�tear iad sa tseirbh�s phoibl� go forleathan ansin, tig linn, b’fh�idir, d�chas a bheith againn go dtiocfaidh feabhas m�r ar chumars�id le cliaint.

Cloch mh�le eile i bpr�iseas nuach�irithe na seirbh�se poibl� ba ea teacht i bhfeidhm an Achta um Shaor�il Faisn�ise, 1997. Thosaigh an tAcht i m� Aibre�in 1998, i gc�s na st�tseirbh�se, agus i m� Dheireadh F�mhair 1998, i gc�s na mbord sl�inte agus na n-�dar�s �iti�il. Tugann Acht 1997 ceart sonrach do chliaint comhlachta� poibl� chun (1) r�iteas a fh�il faoi na c�iseanna le gn�omh a dh�anann difear �bhartha d�ibh, agus (2) chun r�iteas a fh�il faoi aon chinnt�, arna nd�anamh chun cr�ocha an ghn�mh, i dtaobh aon saincheisteanna �bhartha f�rice. Ceart eile at� gaolmhar leis sin, agus a thugtar le hAcht 1997, is ea an ceart chun a chur faoi deara faisn�is phearsanta, at� i seilbh comhlachta phoibl�, a leas� m�s rud � go bhfuil s� neamhioml�n, m�cheart n� m�threorach. T� r�l agamsa, i mo ch�il mar Choimisin�ir Faisn�ise faoi Acht 1997, chun f�achaint chuige go gcuirtear na for�lacha sin i bhfeidhm go cu�. Is cearta iad sin, �fach, nach m�r don chliant ar leithligh a iarraidh le go mbeidh oibleag�id dhl�thi�il ar an gcomhlacht poibl� gn�omh� ina leith.

Mar Choimisin�ir Faisn�ise, is mian liom comhlachta� poibl� a spreagadh chun riachtanais faisn�ise a gcuid cliant a thuiscint roimh r� agus, go feadh an mh�id is m� is f�idir, gach m�ni� agus cinneadh iomchu� a thabhairt d� gcliaint gan aon cheangal sonrach a bheith ann d�anamh amhlaidh faoi Acht 1997. Chabhr�idh s� sin chun deireadh a chur le haon �bhar amhrais i measc an phobail go nd�ile�iltear ar shl� n�os fabhra� le daoine “a bhfuil aithne orthu”. Cinnteoidh s� freisin nach mbaineann seirbh�sigh phoibl� m�-�s�id as a gcumhachta� d�anta cinnt� n� nach bhfeidhmeoidh siad na cumhachta� sin ar shl� randamach. D� r�ir sin, is � a spreagann m� n� cur chun cinn oscailteachta agus tr�dhearcachta. Is minic a deirtear gurb � an oscailteacht namhaid n�d�rtha na randamachta agus, d� r�ir sin, is srian riachtanach � ar �ag�ir ionchasach.

Is � an rud a thugann dlisteanacht, i ndeireadh na d�la, do ghn�omhartha seirbh�seach poibl� faoin gcin�al daonlathais at� againn san Iarthar n� an pobal do ghlacadh leis go bhfuil seirbh�sigh phoibl� ag gn�omh� ar mhaithe le leas an phobail i gcoitinne seachas ar mhaithe le leasanna inmhe�nacha a gcuid eagra�ochta�. N�or cheart a r�, ar chor ar bith, go mb�onn comhlachta� poibl� ag feidhmi� i sl� seachas ar mhaithe le leas an phobail. D� ainneoin sin, de r�ir mar a chuirtear dl�s le luas chl�r nuach�irithe na seirbh�se poibl�, agus de r�ir mar a dh�r�tear n�os m� aird ar chaighde�n na seirbh�se poibl� a thugtar, beidh comhlachta� poibl� ag d�anamh iarracht n�os m� chun a thaispe�int go bhfuil siad ann chun f�namh don phobal. Gn� an-t�bhachtach den �bhar seo is ea an aird a thabharfaidh comhlachta� poibl� do chumars�id lena gcliaint. T� dul chun cinn suntasach d�anta ag roinnt comhlachta� poibl� sa treo sin; ach, i gc�s roinnt comhlachta� eile, t� a l�n dul chun cinn le d�anamh f�s.

T� a l�n tairbh� inbhraite ann don chliant nuair a bh�onn comhlacht poibl� oscailte ina chuid pl�it�. Mar shampla, i gc�s ina dtugtar m�ni� ioml�n ar ghn�omh, fi� amh�in mura dt�ann an gn�omh chun tairbhe don duine, is d�ich� go dtuigfidh an duine sin seasamh an chomhlachta. N�, m� bh�onn forais ann don chliant chun achomharc a dh�anamh, is d�ich� go mbeidh s� sin soil�ir i gc�s ina dtugtar na c�iseanna leis an gcinneadh. I gc�s ina roghn�idh an duine achomharc n� gear�n a dh�anamh, agus go nd�anfaidh s� n� s� sin ar bhonn na bhf�oras agus na gc�iseanna a thugtar, is d�ich� go mbeifear in ann d�ri� ar ghn�ithe bun�sacha an achomhairc n� an ghear�in agus nach mbeidh an oiread c�anna fuinnimh � chur am� ar gach taobh den sc�al. Faighim amach uaireanta go dtig le daoine na hiarmhairt� a ghabhann le gn�omh de chuid comhlachta phoibl� a mh�thuiscint agus go mb�onn siad imn�och gan gh� d’uireasa m�nithe ioml�in ar an rud at� d�anta.

C� gur f�idir leis na cearta rochtana at� cruthaithe faoi Acht 1997 cabhair a thabhairt maidir le aghaidh a thabhairt ar roinnt de na heasnaimh seo a mh�id a bhaineann leis an gcliant, is � an tslat tomhais a �s�idfear sa deireadh, chun a fh�il amach an bhfuil n� nach bhfuil ag �ir� leis an Acht, n� an �ifeacht at� leis ar dhearcadh seirbh�seach poibl� maidir le d�anamh cinnt�, maidir le discr�id riarach�in a fheidhmi� agus maidir le scaipeadh eolais.

Sna c�sanna at� luaite agam anseo th�os l�ir�tear sampla� de ghn�omhartha easnamhacha a chuaigh chun dochair do chliant an chomhlachta phoibl�. Is ar �igean a thiocfadh aon cheann de na c�sanna seo chuig m’Oifig d� mbeadh aird n�os m� ag na comhlachta� lena mbaineann ar an ng� le dea-chumars�id lena gcliaint.

Cumars�id leis an bPobal - C�sanna faoi Iompar Scoile

L�ir�onn sraith gear�n i gcoinne na Roinne Oideachais agus Eola�ochta an g� at� ann go nd�anfaidh comhlachta� poibl� na rialacha n� na crit�ir, lena riala�tear na sc�imeanna a riarann siad, a fhoilsi� ina n-ioml�ine. Taispe�nann na gear�in seo, ach go h�irithe, an gh� ioml�nach at� ann go nd�anfar foilsi� ioml�n ar na forais chun eisceachta� a dh�anamh ar ghn�thrialacha. I gc�s nach nd�antar amhlaidh, d’fh�adfadh s� go measfadh an pobal go bhfuil an sc�im � riaradh ar shl� �agothrom n� idirdhealaitheach. T� s� an-t�bhachtach go mbeidh muin�n ag an bpobal go bhfuil na crit�ir go l�ir, lena riala�tear an sc�im �irithe, curtha in i�l d�ibh. Bhain na gear�in at� i gceist leis an sc�im iompair scoile agus, ar shl� n�os ginear�lta, le sc�imeanna neamhreacht�la a riarann an Roinn.
Is sliocht � seo th�os as cl�r Today with Pat Kenny a bh�onn ar Raidi� a hAon RT� inar phoibligh tuismitheoir a gear�n faoi iompar scoile.

"Pat Kenny: All right. Let’s tell people who may not have heard your original story what exactly happens every morning in your house.
Tuismitheoir: Every morning in our house what happens is, John boards the bus here adjacent to our house right, and then I drive Mary 10 miles after the same bus before she is allowed to board the same bus at this pick-up point.
Pat Kenny: Yeah, so he gets on the bus, you get into your car with Mary and you trail the bus and 10 miles on the bus stops and Mary gets on the same bus where her brother is already luxuriating.
Tuismitheoir: Yes exactly.
Pat Kenny: The logic of this of course is that he’s entitled to go to [ainm na scoile] ... because there isn’t an alternative boys’ school."

C� nach l�ir an m�ni� ar chor ar bith, t� m�ni� loighici�il ann do staid an teaghlaigh seo agus, le f�rinne, t� trua m�r agam don iliomad c�sanna nuair is � a �ir�onn as oibri� na bhfor�lacha a bhaineann le limist�ar feidhme na sc�ime iompair scoile n� staideanna nach f�idir f�rinni� a dh�anamh ina leith ar chor ar bith.
C� go mbeadh s� furasta cl� a thabh� dom f�in as eisceachta� a mholadh le haghaidh na gc�sanna crua (mar shampla an c�s a luaitear thuas), is mian liom ioml�ine na sc�ime a chothabh�il. Chuidigh an sc�im go m�r le forbairt an oideachais in �irinn. Ceapadh � ar an mbonn nach ceart iompar saor in aisce a thabhairt do leana� chuig scoileanna a roghna�onn siad f�in m� bh�onn scoileanna oiri�nacha ann ina limist�ar feidhme f�in. Glacaim leis nach f�idir leis an Roinn, ar bhonn eacnama�och, seirbh�s a chur ar f�il a thugann gach leanbh �n mbaile go dt� an scoil. (Ach n� fhola�onn an tuairim seo c�sanna leana� a bhfuil riachtanais speisialta acu.) M� chomhl�onann an tseirbh�s caighde�in r�as�nacha, n� thig liom eisceacht a mholadh i gc�s �irithe mura rud � go bhfuil na c�ins� neamhghn�ch ar shl� �igin n� go nochtann mo scr�d� ar an �bhar fianaise a thaispe�nann go bhfuil earr�id d�anta ag an Roinn.
Is l�ir, mar an gc�anna le sc�im ar bith, go mb�onn g� ann le heisceachta�. Is � is mian liomsa n� gur ceart eisceachta� a dh�anamh ar bhonn oibiacht�il neamhchlaon, mar shampla ar ch�iseanna leighis n� � tharla go bhfuil riachtanais speisialta ag dalta ar n�s g� le m�ineadh feabhais. T� c�sanna feicthe agam, �fach, inar tharla s� go ndearnadh eisceachta� ar fhorais nach raibh an Roinn in ann a mh�ni� chun mo sh�stachta. T� taith� den chine�l c�anna agam i dtaca le sc�imeanna eile a riarann an Roinn. D� bharr sin t� iarraidh d�anta agam ar�s ar an Roinn, ar iarraidh � a rinne m� den ch�ad uair sa bhliain 1996, is � sin molta� a ullmh� chun an sc�im iompair scoile, agus sc�imeanna neamhreacht�la eile, a chur ar bhonn reacht�il. Mhol m� freisin gur ceart c�rais fhoirmi�la inmhe�nacha achomhairc a thabhairt isteach i leith na sc�imeanna seo. Measaim go bhfuil g� leis na bearta seo chun cosaint a thabhairt i gcoinne c�sanna idirdhealaithe �agothroim amach anseo agus chun laghd� a dh�anamh ar an leibh�al m�-eolais at�, dar liom, ag baint d’iontaoibh agus de mhuin�n an phobail i bpr�isis d�anta cinnt� na Roinne.

�ir�tear an m�id seo a leanas ar na nithe is �bhar imn� dom agus a bhfuil aird na Roinne tarraingthe orthu:
• Rinne tr� theaghlach gear�n faoi iompar a dhi�lt� d� n-in�onacha chuig scoil �irithe ach go raibh iompar, a di�lta�odh do na gear�naithe, faighte ag beirt chail�n eile sa limist�ar c�anna agus n� raibh an bonn leis an tseirbh�s a thabhairt don bheirt sin soil�ir ar chor ar bith.
• Thug m� faoi deara, i gceantar eile, gur tugadh iompar do dhalta �irithe nach raibh, de r�ir cos�lachta, c�ilithe faoi rialacha na sc�ime. Tugadh an t-iompar, is cos�il, de thoradh idirghabh�il Aire. Tugadh c�is den tsamhail ch�anna le lamh�ltas i gc�s eile ar dh�ile�il m� leis dh� bhliain roimhe sin.
T� forchoime�dais agam freisin faoi c� chomh m�r agus a tharmligeann an Roinn riaradh na sc�ime iompair chuig Boird Bhainist�ochta scoileanna. I gc�s amh�in, rinne an Roinn iarracht, i dtosach b�ire, an fhreagracht as iompar lamh�ltais a dheon� a fh�g�il ar Bhord Bainist�ochta na scoile �iti�la. I gc�s eile den tsamhail ch�anna, bh� cead tugtha ag bainist�ocht na scoile do leanbh teaghlaigh amh�in taisteal ar scoil, n�rbh � an scoil ba ghaire �, ach di�lta�odh an lamh�ltas sin do leanbh teaghlaigh eile. Sheas an Roinn le di�lt� na scoile na cinnt� a shoil�iri� ar an mbonn go raibh ceart ag an scoil r�ndacht a shl�nchoime�d.
Glacaim leis go bhfuil r�l ann do na Boird Bhainist�ochta ag f�achaint d� n-eolas ar ch�ins� �iti�la. Creidim, �fach, nach m�r don Roinn freagracht fhorioml�n a choime�d acu f�in lena chinnti� go riartar an sc�im iompair scoile ar shl� oscailte chothrom. D’iarr m� ar an Roinn breithni� a dh�anamh i dtaobh an ceart strucht�r a chur i bhfeidhm chun maoirseacht a dh�anamh ar chinnt� na mBord sin i nd�il leis an sc�im iompair scoile lena chinnti� go mb�onn siad ag feidhmi� ar shl� chomhr�ireach agus ar shl� chothrom araon.

I dtaca le sc�imeanna eile a riarann an Roinn, i gc�s �irithe a bhaineann le maoini� foirgneamh scoile ghlac an Roinn leis, faoi dheireadh, gur pl�adh leis an ngear�na� ar bhealach ba l� fabhar n� mar a tharla i gc�sanna eile den tsamhail ch�anna agus nach raibh aon fhorais oibiacht�la ann don d�igh fhabhrach inar pl�adh leis na c�sanna eile. Sna himthosca, agus n� go dt� gur su�odh agus gur admha�odh an pl� fabhrach, d’aontaigh an Roinn d�ile�il le c�s mo ghear�na� sa tsl� ch�anna.
N� h� seo an ch�ad uair dom na h�bhair imn� seo a lua. I mo Thuarasc�il Bhliant�il i 1995, faoin gceannteideal “Idirdheal� �agothrom”, rinne m� cur s�os ar dh� ghear�n ina raibh an Roinn tar �is mainneachtain d�ile�il sa tsl� ch�anna le c�sanna den tsamhail ch�anna. Is � a lean as cur chuige na Roinne sna c�sanna sin n� cinnt� a dh�anamh ar bhealach �agothrom neamhr�ireach agus l�irigh m� an tuairim sin don Roinn an tr�th sin.
F�gann na sampla� thuas �bhar imn� orm gur beag athr� at� tagtha ar ch�rsa� le blianta beaga anuas i nd�il le riaradh na sc�ime iompair scoile, n� i nd�il le riaradh sc�imeanna eile de chuid na Roinne, agus gur f�idir f�s leas a bhaint as “sol�bthacht” sc�ime neamhreacht�la chun eisceachta� a dh�anamh ar na rialacha, ar ch�iseanna nach mb�onn oibiacht�il agus nach mb�onn leagtha amach sa sc�im. Sin an f�th gur iarr m� ar an Roinn molta� a thabhairt ar aghaidh chun an sc�im a chur ar bhonn reacht�il agus chun c�rais fhoirmi�la inmhe�nacha gear�in a thabhairt isteach.

Cumars�id leis an bPobal - C�s Pinsean Seanaoise

L�ir�onn c�s a bhaineann leis an Roinn Gn�tha� S�isialacha, Pobail agus Teaghlaigh an tsl� inar fhulaing fear aosta m�bhunt�iste m�r mar gheall ar mhainneachtain de chuid na Roinne cumars�id a dh�anamh le cuntas�ir an fhir sin. Bh� an fear f�infhostaithe ach faoin mbliain 1995, agus � 73 bliana d’aois, bh� deireadh lena ghn�, a bheag n� a mh�r, agus bh� deacrachta� airgeadais aige. N� raibh aon taith� aige ar dh�ile�il leis an Roinn agus dealra�onn s� nach raibh s� in ann a ghn�tha� f�in a bhainisti�. Gheall a chuntas�ir, tar �is deacrachta� an fhir a aithint, iarratas a dh�anamh ar phinsean thar a cheann. Le f�rinne, bh� an cuntas�ir ag cur a chuid seirbh�s� ar f�il saor in aisce ag f�achaint d’imthosca an fhir. I m� Mhe�n F�mhair 1995 rinne an cuntas�ir iarratas thar a cheann ar an bPinsean Rann�ocach Marthan�ra. N�or �irigh leis an �ileamh agus i m� Bhealtaine 1996 rinne an cuntas�ir iarratas thar a cheann ar an bPinsean Neamhrann�ocach Seanaoise (PNS). Di�lta�odh don �ileamh sin i m� L�nasa 1996 mar n�r thug an fear eolas a iarradh. Ach n�or cuireadh an cinneadh sin in i�l don chuntas�ir n� n�or cuireadh na c�iseanna ina leith in i�l d�. Idir m� Aibre�in 1996 agus m� Ean�ir 1997 scr�obh an cuntas�ir chuig an Roinn ceithre huaire ar leithligh ach n�or fhreagair an Roinn. Ba � tuairim an chuntas�ra go raibh cib� sonra� a theastaigh �n Roinn aici agus n�r cinneadh an t-�ileamh f�s.
I m� Mh�rta 1997 thug cigire de chuid na Roinne cuairt ar an bhfear agus lorga�odh tuilleadh sonra� faoina chuid acmhainn�. Ag an tr�th sin, mar gheall ar fhrustrachas leis an moill de r�ir dealraimh, tharraing an fear a iarratas siar. Ach, ar�s, n�or chuir an Roinn an m�id sin in i�l don chuntas�ir. De ghn�th bheif� ag s�il go gcuirfeadh cliant rud den s�rt sin in i�l d� chuntas�ir - ach sa ch�s seo bh� an cuntas�ir p�irteach sa sc�al mar nach raibh a sheanchliant in ann a ghn�tha� f�in a bhainisti�. Le f�rinne, n� bhfuair an cuntas�ir amach cad a tharla go dt� L�nasa 1997 nuair a rinne s� iarratas ar an PNS athuair. D’�irigh leis an iarratas �r seo agus d�mhadh an pinsean le h�ifeacht � th�s Mhe�n F�mhair 1997. Rinne an cuntas�ir gear�n chuig m’Oifig ansin, �fach, � r� gur cheart don Roinn an pinsean a �oc � dh�ta ba luaithe n� sin agus go bhf�adfa� na moilleanna a bh� ann a sheachaint.
Tar �is pl�it� mionsonraithe d’aontaigh an Roinn sa deireadh an PNS a �oc leis an bhfear � dh�ta an ch�ad iarratais, is � sin an t-iarratas ar Phinsean Marthan�ra, i Me�n F�mhair 1995. �ocadh riar�ist� os cionn �7,000. D� nd�anfadh an Roinn cumars�id dh�reach leis an gcuntas�ir, �fach, agus d� dtabharfadh s� freagra ar a chuid litreacha ach go h�irithe, r�iteofa� an t-�bhar i bhfad n�os luaithe.

Cumars�id leis an bPobal - L�omhaint� faoi Dhroch�said Ghn�asach

L�ir�onn dh� ch�s ghaolmhara i dtaobh c�raim leana� a bhaineann le Bord Sl�inte an Deiscirt (BSD) conas is f�idir imn� agus tr�ma gan gh� a bheith ann mar gheall ar mh�thuiscint idir comhlacht poibl� agus daoine den phobal. T� cos�lacht an-mh�r idir an c�lra a ghabhann leis an d� ch�s - cr�ochna�odh ceann amh�in acu i 1997 agus cr�ochna�odh an ceann eile i 1998. Sa d� ch�s l�omhna�odh go raibh droch�s�id ghn�asach d�anta ar leanbh eile ag bhuachaill �g scoile. Cuireadh BSD ar an eolas, sa d� ch�s, faoi na l�omhaint� agus, d� bhr� sin, bh� baint acu leis an �bhar. I gceann amh�in de na c�sanna chuir BSD in i�l do na Garda� gur l�omhna�odh go ndearnadh droch�s�id ar leanbh ainmnithe; sa ch�s eile, rinne tuismitheoir� an linbh, an leanbh a l�omhna�odh a bheith th�os leis an droch�s�id, teagmh�il leis na Garda�. Sa deireadh bhreithnigh BSD nach raibh bonn leordh�thanach ann le go mbeadh �bhar imn� ann faoi na l�omhaint� n� faoi iompar an d� bhuachaill ina dhiaidh sin - agus is l�ir gur mheas na Garda� nach raibh foras ann ach oiread go leanfaid�s de bheith bainteach leis an �bhar ar bhonn lean�nach. Mheas na tuismitheoir� sa d� ch�s, �fach, go raibh s� �agothrom d� mic go ndearnadh l�omhaint� n�r thacaigh BSD leo n� n�r dhi�ltaigh siad d�ibh. Sa d� ch�s, chuaigh an caidreamh idir foireann oibre leasa BSD agus na tuismitheoir� in olcas nuair ba l�ir nach raibh BSD chun ainmneacha na mbuachaill� a “ghlanadh”. Ba iad na gear�in a rinneadh chuig m’Oifig n� gur chuir BSD an bheirt bhuachaill faoi mh�bhunt�iste de bhua a mhainneachtain cinneadh a dh�anamh ina bhfabhar n� ina gcoinne.
N� fh�adfainn tac� leis na gear�in � tharla, go pr�omha, nach feidhm de chuid boird sl�inte cinneadh a dh�anamh i dtaobh chiontacht n� neamhchiontacht aon duine a l�omhna�tear droch�s�id leana� ina leith. Le linn comhr�ite leis na tuismitheoir�, �fach, ba l�ir gurbh � an bun�bhar imn� a bh� acu n� gur taifeadadh ainmneacha a mac ar liosta de chine�l �igin a bhain le droch�s�ideoir� ionchasacha leana�. Ar an drochuair, n�or cuireadh an bun�bhar imn� sin in i�l riamh do BSD agus is d�cha gur tharla s� sin mar gheall ar an gcliseadh cumars�ide a bh� ann sa d� ch�s. Nuair a phl�igh m’fhoireann na h�bhair imn� sin le BSD ba l�ir nach raibh bonn ar bith leo. Ar iarratas uainne, scr�obh BSD chuig an d� shraith tuismitheoir� chun a shoil�iri� nach raibh, n� nach raibh riamh, ainm a mac ar aon liosta den s�rt sin a choime�dann an Roinn Oibre S�isialta. Ina theannta sin, bh� BSD in ann a shoil�iri� nach raibh ainm ceachtar buachaill ar aon liosta a choime�dann na Garda�; le f�rinne, i gceann amh�in de na c�sanna, n�or tugadh ainm an droch�s�ideora l�omhnaithe do na Garda�.

Cumars�id leis an bPobal - C�s faoi Thith�ocht �dar�is �iti�la

L�ir�onn gear�n tith�ochta i gcoinne ceann de na h�dar�is �iti�la is l� (n� thugtar a ainm chun c�annacht an ghear�na� a chosaint) an pointe go bhfuil g�argh� le cumars�id shoil�ir lena chinnti� go mbeidh n�sanna imeachta cothroma ann. Bean �g a bh� sa ghear�na� agus bh� beirt leana� aici; bh� s� tar �is deich m� a chaitheamh ar an liosta tith�ochta nuair a th�inig s� chuig m’Oifigse. D�irt s� go rabhthas tar �is roinnt c�iseanna � bh�al a thabhairt di i dtaobh cad chuige n�r tairgeadh tith�ocht di, lena n-�ir�tear tagairt a dh�anamh do l�omhaint go raibh baint ag athair a cuid leana� le druga�. D�irt sise n�r bhain s� sin le h�bhar mar go raibh s� scartha �na hiarphairtn�ir agus nach raibh seisean san �ireamh san iarratas ar thith�ocht. Is � an ghn� is t�bhachta� den �bhar seo n� for�lacha Acht na dTithe (For�lacha Ilghn�itheacha), 1997, faoinar f�idir le h�dar�s �iti�il di�lt� n� iarchur a dh�anamh i leith ligean do dhuine i gc�s ina measann s� go bhfuil, n� go raibh, an duine sin ag gabh�il d’iompar frithsh�isialta n� ina measann s� nach mbeadh ligean ar mhaithe le dea-bhainist�ocht east�it.
Mar fhreagra ar an ngear�n, mh�nigh an t-�dar�s �iti�il go ndearna s� fiafraithe leis na Garda� i dtaobh charachtar an duine lena mbaineann etc. le linn an t-iarratas a phr�ise�il. Mh�nigh an t-�dar�s go raibh socr� neamhfhoirmi�il aige leis an nGarda S�och�na go gcuirtear aon leithroinnt� tith�ochta at� beartaithe a chur faoina mbr�id lena dtuairim a fh�il ina leith. De r�ir an �dar�is, is faoi r�n daingean a thugtar aon eolas i gc�s ina dtugann na Garda� eolas agus n� bh�onn an t-eolas sin i scr�bhinn riamh. Sa ch�s �irithe seo, d’inis na Garda� don �dar�s �iti�il go raibh baint ag an iarratas�ir le fear arbh eol ina leith gurbh and�il� agus d�ile�la� druga� � agus go raibh s� ina c�na� i dteach a mh�thar. D’aontaigh an t-iarratas�ir go raibh s� ina c�na� i dteaghlach a hiarphairtn�ara, le seanathair agus seanmh�thair a leana�, ach d�irt s� gur socr� �igeand�la a bh� ann agus nach raibh a hiarphairtn�ir ina ch�na� ansin. Ina dhiaidh sin, rinne an t-�dar�s fiafraithe eile leis na Garda� agus bh� siad s�sta, de r�ir mar ab fhearr ab eol d�ibh, nach raibh an gear�na� seo bainteach a thuilleadh lena hiarphairtn�ir agus nach raibh aon chiontuithe aici mar gheall ar dhruga� a th�g�il. Ar an mbonn sin, thug an t-�dar�s �iti�il tith�ocht don bhean agus d� bheirt leana� faoi r�ir coinn�ollacha sonracha i dtaobh a hiarphairtn�ir a eisiamh �n teach.
Sa ch�s seo arda�tear saincheist th�bhachtach maidir le hoibri� gn�ithe �irithe d’Acht 1997. Tuigim go bhfuil for�lacha an Achta maidir le hiompar frithsh�isialta ann chun aghaidh a thabhairt ar fhadhbanna a bhaineann le dea-bhainist�ocht east�it. Is �bhar imn� dom, �fach, nach nd�antar na c�iseanna le cinnt� �dar�s �iti�il, arna nd�anamh ar mhaithe le dea-bhainist�ocht east�it, a chur in i�l i gceart i gc�na� d’iarratas�ir� nach n-�ir�onn lena n-iarratais ar thith�ocht. Feictear dom gur ch�ir d’�dar�s �iti�il, i gc�s ina mb�onn siad ag brath ar eolas at� faighte � fhoinse �irithe, cine�l an eolais a bhfuil siad ag brath air chun an t-iarratas a dhi�lt�/iarchur, a nochtadh � bh�al n� i scr�bhinn ionas go mbeidh deis ag an duine lena mbaineann an cinneadh an t-eolas sin a mh�ni� n� a cheart�, n� cur i gcoinne an eolais, de r�ir mar is cu�. Is ceart bun�sach � na c�iseanna le cinneadh a fh�il; ceart reacht�il at� ann � achta�odh an tAcht um Shaor�il Faisn�ise, 1997, agus leanfaidh m� d’fhaireach�n a dh�anamh ar oibri� Acht na dTithe (For�lacha Ilghn�itheacha), 1997, i gcomhth�acs gear�n chuig m’Oifig d’fhonn a chinnti�, go pr�omha, nach nd�ile�iltear go h�agothrom le hiarratas�ir� ar thith�ocht faoin Acht sin.

Cumars�id leis an bPobal - C�sanna faoi Th�ill� Tri� Leibh�al

L�ir�onn roinnt gear�n a bhaineann leis an Roinn Oideachais agus Eola�ochta an t�bhacht a ghabhann le plean�il ceart i gcomhair feachtas eolais lena n-�ir�tear traen�il leordh�thanach don fhoireann lena mbaineann. Baineann na gear�in leis an gcinneadh chun deireadh a chur le t�ill� d’oideachas tr�� leibh�al, is � sin an Tionscnamh Saor-Th�ill� mar a thugtar air.
Is sa Bhuis�ad i m� Feabhra 1995 a f�gra�odh an cinneadh chun deireadh a chur le t�ill� tr�� leibh�al. Chuir an Roinn t�s l�ithreach le feachtas eolais lena n-�ir�tear seirbh�s Saorf�in a oibri� i nd�il leis an Tionscnamh. Mar a f�gra�odh an Tionscnamh i dtosach, ba chos�il go mbainfeadh s� le gach mac l�inn foch�ime; dh�anfa� 50% de na t�ill� a tharscaoileadh don bhliain acad�il 1995/96 agus na t�ill� ioml�na a tharscaoileadh d� �is sin. Go luath i m� I�il 1995 chinn an Roinn nach mbeadh earn�lacha �irithe mac l�inn foch�ime c�ilithe faoin tionscnamh. Go bun�sach, foch�imithe a bh� ag d�anamh a gc�ad ch�ime a gheobhadh tairbhe na sc�ime ar choinn�oll nach raibh siad ag d�anamh bliain staid�ir athuair. B’ionann sin is a r� nach bhfaigheadh mic l�inn a raibh an dara bunch�im ar si�l acu tairbhe na sc�ime. Ba � an deacracht a bhain leis an gcinneadh a rinneadh i m� I�il 1995 n� nach raibh aon tagairt do shriantacht den s�rt sin san eolas a bh� � thabhairt ag an Roinn faoina fheachtas eolais - eolas a bh� � scaipeadh, de r�ir dealraimh, ag na col�ist� tr�� leibh�al.
Ina dhiaidh sin fuair m’Oifig roinnt gear�n � mhic l�inn a d�irt go raibh cinnt� d�anta acu ar bhonn na tuisceana gur bhain an Tionscnamh le gach foch�im�. D�irt siad gur thug an Roinn m�threoir d�ibh i leith an �bhair seo. Chinn m� i bhfabhar roinnt de na gear�in sin i gc�s ina raibh na gear�naithe in ann fianaise a thabhairt dom ar theagmh�il leis an Roinn. Ar iarratas uaimse, thug an Roinn tairbhe an Tionscnaimh do na mic l�inn sin.
Bh� ar ghear�na� amh�in, ag a raibh c�im eile bainte amach aici cheana, c�im sa leigheas a fh�il chun gabh�il do speisialt�ireacht �irithe. Bh� s� i Sasana agus d’fh�adfadh s� an ch�im a dh�anamh ansin gan t�ill� teagaisc a �oc. De r�ir teagmh�lacha leis an tSeirbh�s Saorf�in, agus de r�ir na sonra� i mbr�isi�r eolais na Roinne, thuig s� go bhfaigheadh s� tairbhe na sc�ime. D� bhr� sin, roghnaigh s� an c�rsa c�ime a dh�anamh i mBaile �tha Cliath. Bh� an ch�ad bhliain den ch�rsa cr�ochnaithe aici sula bhfuair s� amach n�r bhain an Tionscnamh l�i. I dtosach b�ire, chinn m� nach mbeinn in ann tac� lena gear�n mar nach raibh aon fhianaise cheart aici gur thug an Roinn m�threoir di. Ina dhiaidh sin, d’inis an Roinn dom go rabhthas tar �is teacht ar eolas nua a dhaingnigh gur tugadh m�threoir don ghear�na� le f�rinne. D’inis oifigeach sinsearach de chuid na Roinne di go mbainfeadh an Tionscnamh l�i. Ag f�achaint don fhianaise sin, mheas m� gur dh�cha go mbeadh m�threoir den s�rt c�anna ar aon duine a dh�anfadh teagmh�il leis an Roinn. D� bhr� sin, d’iarr m� ar an Roinn athbhreithni� a dh�anamh ar dh� ghear�n roimhe sin nach raibh m� in ann tac� leo i dtosach b�ire. Tar �is an athbhreithnithe, tugadh tairbhe an Tionscnaimh do na mic l�inn a bh� i gceist. D’aontaigh an Roinn go nd�anfadh s� athbhreithni� ar ghear�in eile faoin Tionscnamh a bh� faighte aici ach n�r cuireadh faoi bhr�id m’Oifige. Gheall an Roinn freisin a cur chuige i dtaca leis na gear�in eile sin a phl� le m’Oifig.

Tuigim go mbeidh fonn i gc�na� ar chomhlachta� poibl� sc�imeanna nua, agus modhnuithe ar sc�imeanna l�ithreacha, a phoibli� a luaithe is f�idir. Ach is cinnte gurb � an ceacht at� le foghlaim �n teagmhas seo n� nach ceart d’aon chomhlacht poibl� tabhairt faoi fheachtas poibl�ochta faoi sc�im nua go dt� go mb�onn na sonra� go l�ir a bhaineann leis an sc�im aontaithe. Chomh maith leis sin, n� m�r go mbeadh gach eolas faoin sc�im ag an bhfoireann a mb�onn baint acu le seirbh�s eolais a oibri�. Mura gclo�tear leis na bunrialacha sin is cinnte go mbeidh gear�in ann den chine�l a th�inig chun cinn maidir leis an Tionscnamh Saorth�ill�.

Cumars�id leis an bPobal - C�sanna faoi Sheirbh�s Teileaf�in

L�ir�onn roinnt gear�n i gcoinne Thelecom �ireann (T�) mainneachtain T� cumars�id a dh�anamh le custaim�ir� faoi mhoilleanna i dtaca le seirbh�s a shol�thar. Is � a bh� i gceist sna c�sanna seo n� go raibh �arlais �octha ag an ngear�na� i nd�il le hiarratas ar l�ne theileaf�in ach gur f�gadh an gear�na� ag fanacht ansin ar feadh tr�imhse measartha fada gan aon eolas faoin moill, n� c�is leis an moill, a fh�il. I roinnt de na c�sanna seo tugadh an �arlais ar ais don iarratas�ir tar �is tamaill in �ineacht le f�gra go rabhthas ag ceal� an iarratais, rud a d’fh�g an t-iarratas�ir gan aon eolas faoin gc�is leis an gcinneadh sin. Sna c�sanna seo freisin, n�or thug T� aon eolas lena shoil�iri� an mbeadh ar an iarratas�ir iarratas a dh�anamh athuair ar l�ne theileaf�in.
T� s� r�ite agam le T� nach f�idir leo an seasamh sin a chosaint. C� go bhf�adfadh s�, uaireanta, go mbeadh c�iseanna bail� ann le moilleanna den s�rt sin, is droch-chleachtas riarach�in � gan an t-iarratas�ir a choime�d ar an eolas �n t�s faoi ch�is le moill agus gan tuairim a thabhairt faoin tr�th is d�igh a shol�thr�far seirbh�s. Is �bhar m�r imn� dom cleachtas T� iarratais ar sheirbh�s a cheal� gan cumars�id a dh�anamh roimh r� leis an iarratas�ir.
Faoi th�arma� Chairt Chustaim�ir� Thelecom �ireann, geallann an chuideachta l�ne nua a cheangal laistigh de 15 l� oibre �n d�ta a nglactar le hiarratas agus tugann s� creidmheas �20 (t�ille ch�osa dh� mh�) mura nd�anann s� amhlaidh. N� thabharfaidh T� creidmheas m�s nithe lasmuigh d� smacht f�in is c�is leis an moill. I gc�sanna inar m� n� dh� mh� an mhoill, �fach, creidim nach leor an creidmheas sin agus i gc�s roinnt gear�n a fuair m� mhol m� creidmheasanna �10 in aghaidh na m�osa i leith gach m�osa moille tar �is na ch�ad mh�osa. Chuir T� na molta� sin i bhfeidhm. D’iarr m� ar an gcuideachta, �fach, a cur chuige a shoil�iri� i gc�s gear�in �irithe amh�in a fuair m�, is � sin c�s inar thug an chuideachta f�in creidmheas i bhfad n�os m� do rannph�irt� gn� i leith moill naoi m� a tharla maidir le seirbh�s a shol�thar.
C� go bhfuair na gear�naithe go l�ir seirbh�s sa deireadh agus gur tugadh creidmheasanna c�ititheacha d�ibh, t� an fhadhb f�s ann i dtaca le cumars�id T� lena chliaint a bheith neamhdh�thanach. Admha�m go bhfuil deacrachta� ag an gcuideachta mar gheall ar an leathn� at� � dh�anamh ar an margadh do sheirbh�s�. N� ghlacaim leis, �fach, gur ceart go mbeadh ar chliaint, a bhfuil iarratas d�anta acu ar sheirbh�s, fanacht le heolas faoi mhoilleanna a bh�onn ann maidir leis an tseirbh�s sin a shol�thar. Scr�obh m� chuig T� chun a iarraidh air athbhreithni� a dh�anamh ar a chleachtais, go h�irithe ar a chur chuige maidir le heolas a thabhairt, chomh tapa is f�idir, d’iarratas�ir� ar sheirbh�s. Tuigim go bhfuil tionscadal idir l�mha chun feabhas a chur ar ch�rsa� cumars�ide idir an chuideachta agus a cliaint agus t� r�n agam faireach�n a dh�anamh ar dhul chun cinn T� i dtaca leis an �bhar seo.

Is � an ghn� chomhchoiteann a bhaineann leis na c�sanna at� luaite agam thuas n� mainneachtain de chuid an chomhlachta lena mbaineann breithni� ioml�n a dh�anamh ar an tionchar at� ag nithe a deirtear n� nach ndeirtear ar an duine lena mbaineann n� ar an bpobal i gcoitinne. Is furasta a thuiscint cad chuige a tharla na bot�in seo. Is l�ir nach m�r do sheirbh�sigh phoibl�, fi� amh�in sna feidhmeanna riarach�in is coitianta, smaoineamh go c�ramach faoi na nithe nach m�r a r� lena gcliaint le go mbeidh siad cinnte gur d�ile�ladh leo go cothrom oscailte.

Back to contents